Elke computer zet elektrische energie om in warmte. Vooral de processor en de videokaart kunnen flink warm worden. Die warmte moet weg, anders gaan de onderdelen trager werken of schakelt de computer zichzelf uit. De behuizing en de koeling zorgen samen dat de temperatuur binnen de perken blijft.
De behuizing
De behuizing, ook wel kast of case genoemd, beschermt de onderdelen tegen stof, stoten en aanraking. Daarnaast bepaalt hij hoe de lucht door de computer stroomt. Behuizingen zijn er in verschillende maten, die aansluiten op de formaten van het moederbord: van grote towers met ruimte voor veel onderdelen tot compacte kasten voor een mini-ITX-bord. Let bij een behuizing op ruimte voor de videokaart en de processorkoeler, plekken voor ventilatoren en stoffilters.
Airflow
Een goede luchtstroom, ofwel airflow, voert koele lucht aan en warme lucht af. Een veelgebruikte opzet is koele lucht aanzuigen aan de voorkant en warme lucht afvoeren aan de achter- en bovenkant. Warme lucht stijgt namelijk op. Ventilatoren werken het best als ze samen een duidelijke stroomrichting maken. Rommelige kabels en een dichte voorkant kunnen de luchtstroom belemmeren.
Soorten koeling
Er zijn twee hoofdvormen van koeling voor processor en videokaart:
- Luchtkoeling: een koelblok van metaal met lamellen (de heatsink) neemt warmte op, vaak via heatpipes, en een ventilator blaast die warmte weg. Eenvoudig, betrouwbaar en weinig onderhoud.
- Waterkoeling: een vloeistof neemt de warmte op bij de chip en brengt die naar een radiator met ventilatoren. Een kant-en-klare set (AIO, all-in-one) is gesloten en onderhoudsarm; maatwerk-waterkoeling is complexer.
Tussen de chip en de koeler zit altijd een dun laagje koelpasta. Dat vult de microscopische oneffenheden tussen de twee oppervlakken op, zodat de warmte beter wordt doorgegeven.
Laptops en compacte apparaten
In een laptop is weinig ruimte. Koeling gebeurt daar meestal met heatpipes en een of twee kleine ventilatoren. Daarom worden laptops onder zware belasting sneller warm en kunnen ze hun prestaties verlagen om binnen veilige temperaturen te blijven. Dat heet thermal throttling. Stof in de ventilatoren verergert dat. Regelmatig schoonmaken helpt; lees meer bij onderhoud.
Geluid
Koeling en geluid hangen samen. Grotere ventilatoren kunnen langzamer draaien voor dezelfde luchtstroom en maken daardoor vaak minder lawaai. Veel moederborden laten de ventilatorsnelheid automatisch meeschalen met de temperatuur.