Een monitor is het scherm waarop je ziet wat je computer doet. Bij een laptop zit het scherm vast, bij een desktop sluit je er een of meer los aan. Monitoren verschillen in formaat, scherpte, kleurweergave en snelheid. Welke eigenschappen belangrijk zijn, hangt af van wat je ermee doet: tekst lezen, foto’s bewerken of gamen stellen elk andere eisen.
Resolutie en formaat
De resolutie is het aantal pixels in de breedte en de hoogte, bijvoorbeeld 1920 × 1080 (Full HD), 2560 × 1440 (vaak QHD of 1440p genoemd) of 3840 × 2160 (4K of UHD). Meer pixels betekent een scherper beeld, maar wat je ervaart hangt ook af van de schermdiagonaal en de afstand waarop je zit. Dezelfde resolutie ziet er op een groot scherm minder scherp uit dan op een klein scherm. Het aantal pixels per inch (ppi) geeft dat weer.
Daarnaast verschilt de beeldverhouding: de meeste monitoren zijn 16:9, maar er zijn ook bredere ultrawide-schermen in 21:9 en hogere schermen in 16:10.
Verversingssnelheid en reactietijd
De verversingssnelheid, uitgedrukt in hertz (Hz), geeft aan hoe vaak per seconde het scherm een nieuw beeld toont. Een standaardmonitor doet dat ongeveer 60 keer per seconde. Schermen met een hogere verversingssnelheid tonen beweging vloeiender, wat vooral in games merkbaar is. Technieken voor adaptieve synchronisatie laten het scherm meebewegen met het aantal beelden dat de videokaart levert, zodat er geen scheuren in het beeld ontstaan.
De reactietijd is hoe snel een pixel van kleur kan wisselen. Een trage reactietijd geeft vegen achter bewegende objecten.
Paneltypes
Het type paneel bepaalt veel van de beeldkwaliteit:
- IPS: goede kleurweergave en brede kijkhoeken.
- VA: hoog contrast met diep zwart, kijkhoeken iets minder breed.
- TN: snel, maar met beperktere kleuren en kijkhoeken.
- OLED: elke pixel geeft zelf licht, waardoor zwart echt zwart is en het contrast zeer hoog. Statische beelden die lang op dezelfde plek staan, kunnen bij OLED inbranden.
HDR
HDR (high dynamic range) laat een groter verschil tussen licht en donker zien, met meer details in heldere en donkere delen. Hoe goed HDR eruitziet, hangt sterk af van de maximale helderheid en het contrast van het scherm. Een HDR-label alleen zegt daarom weinig.
Aansluiten
Monitoren sluit je meestal aan via HDMI, DisplayPort of USB-C. Welke aansluiting de hoogste resolutie en verversingssnelheid ondersteunt, lees je bij poorten en kabels. Voor gaming-specifieke eisen kun je kijken bij gaming-randapparatuur.