De videokaart zorgt ervoor dat er beeld op je scherm verschijnt. Het belangrijkste onderdeel ervan is de GPU (graphics processing unit): een chip die gespecialiseerd is in het berekenen van beelden. Bij gewoon gebruik, zoals surfen en e-mailen, heeft de GPU weinig te doen. Bij games, 3D-ontwerp en videobewerking draait hij juist op volle toeren.
Hoe werkt een GPU?
Een processor heeft een beperkt aantal krachtige kernen die allerlei soorten taken aankunnen. Een GPU heeft er juist duizenden kleine, die vooral goed zijn in hetzelfde rekenwerk op veel gegevens tegelijk. Dat past precies bij beeld: een scherm bestaat uit miljoenen pixels, en voor elke pixel moet de kleur worden berekend. Bij een game gebeurt dat tientallen tot honderden keren per seconde.
Die parallelle rekenkracht is ook buiten beeld nuttig. GPU’s worden ingezet voor wetenschappelijke berekeningen, het versnellen van videobewerking en het trainen en draaien van AI-modellen. Lees daarover meer bij AI-hardware.
Geïntegreerd of los
Er zijn twee soorten grafische chips:
- Geïntegreerde graphics zitten in de processor zelf en gebruiken een deel van het werkgeheugen. Ze zijn zuinig en ruim voldoende voor kantoorwerk, video kijken en lichte games.
- Een losse (dedicated) videokaart is een aparte kaart met een eigen GPU, eigen geheugen en eigen koeling. Die biedt veel meer rekenkracht, maar verbruikt ook meer stroom en produceert meer warmte.
In laptops zit een losse GPU op het moederbord, maar het principe is hetzelfde. Sommige laptops schakelen automatisch tussen beide om accu te sparen.
Videogeheugen (VRAM)
Een losse videokaart heeft eigen geheugen, het VRAM. Daarin staan onder meer de texturen (de afbeeldingen op 3D-objecten) en de beelden die klaar zijn om te tonen. Hoe hoger de resolutie en hoe gedetailleerder de beelden, hoe meer videogeheugen er nodig is. Is het VRAM te klein, dan moet de kaart gegevens uitwisselen met het tragere werkgeheugen en kan het beeld gaan haperen.
Aansluiten en voeden
Een losse videokaart gaat in een PCIe-slot op het moederbord. Krachtigere kaarten hebben extra stroomkabels van de voeding nodig. Je monitor sluit je dan aan op de videokaart zelf, niet op het moederbord. Welke aansluitingen er zijn, lees je bij poorten en kabels. Wil je weten wat een GPU betekent voor games, kijk dan bij prestaties in games.