Een Raspberry Pi is een kleine computer op één printplaat. Je kunt hem gebruiken om te leren programmeren, maar ook om bijvoorbeeld een mediaspeler of weerstation te maken. Met een besturingssysteem en de juiste aansluitingen werkt hij grotendeels als een gewone computer.
Wat is een Raspberry Pi?
Een Raspberry Pi is een familie van kleine computers die op één printplaat zijn gebouwd. Zo’n apparaat heet een single-board computer. Op de plaat zitten onder meer een processor, werkgeheugen en aansluitingen voor randapparatuur. Meestal gebruik je een aparte geheugenkaart of een ander opslagmedium voor het besturingssysteem en je bestanden.
Sluit je een beeldscherm, toetsenbord en muis aan, dan kun je de Raspberry Pi als eenvoudige desktopcomputer gebruiken. Je kunt er bijvoorbeeld mee internetten, tekstbestanden bewerken en programma’s schrijven. De prestaties en aansluitingen verschillen per uitvoering. Een Raspberry Pi is daardoor niet voor iedere zware taak even geschikt als een grotere computer.
Bijzonder zijn de GPIO-pinnen op veel uitvoeringen. Dat zijn aansluitpunten waarmee je elektronische onderdelen kunt verbinden, zoals lampjes, knoppen en sensoren. Met software kun je bijvoorbeeld een lampje aansturen of een sensor uitlezen. Daarvoor moet je wel weten hoe je de onderdelen veilig aansluit: een verkeerde spanning kan de computer beschadigen.
Niet alles met de naam Raspberry Pi is overigens een volledige computer. Er bestaan ook kleine microcontrollerbordjes onder die naam. Die zijn vooral bedoeld om specifieke taken uit te voeren en werken anders dan de Raspberry Pi-computers waarop je een volledig besturingssysteem kunt draaien.
Waarom de Raspberry Pi is ontwikkeld
De Raspberry Pi is ontwikkeld om meer mensen, en vooral jongeren, kennis te laten maken met computers en programmeren. Het idee was een kleine, toegankelijke computer te maken waarmee je zelf kunt experimenteren, zonder dat je daarvoor meteen een volledige desktopcomputer nodig hebt.
Bij het leren werken met een computer is het nuttig om te zien wat er achter een app gebeurt. Op een Raspberry Pi kun je code schrijven, opdrachten uitvoeren en direct bekijken wat het resultaat is. Sluit je elektronische onderdelen aan, dan wordt ook zichtbaar hoe software iets in de fysieke wereld kan aansturen.
Inmiddels wordt de Raspberry Pi niet alleen in het onderwijs gebruikt. Hobbyisten zetten hem in voor allerlei zelfbouwprojecten en organisaties gebruiken hem voor uiteenlopende toepassingen. Dat komt mede doordat het apparaat klein is en er veel uitleg en software voor beschikbaar is.
De computer neemt het leren niet automatisch uit handen. Voor een eenvoudig project kun je een bestaande handleiding volgen, maar bij ingewikkeldere projecten krijg je mogelijk te maken met netwerkverbindingen, elektronische schakelingen of foutmeldingen. Juist door stap voor stap uit te zoeken hoe die onderdelen samenwerken, leer je meer over de techniek.
Wat heb je nodig om te beginnen?
Wat je precies nodig hebt, hangt af van de uitvoering en je project. Voor een eerste kennismaking als desktopcomputer zijn dit de belangrijkste onderdelen:
- Een geschikte voeding: controleer welke aansluiting en voedingsspecificaties jouw Raspberry Pi nodig heeft. Een willekeurige telefoonlader levert niet altijd voldoende stroom.
- Opslag: vaak is dat een microSD-kaart. Sommige uitvoeringen kunnen ook vanaf andere opslag starten. Controleer welke mogelijkheden jouw uitvoering ondersteunt.
- Een beeldscherm en kabel: let op het type beeldschermpoort; soms heb je een passende adapter nodig.
- Een toetsenbord en muis: afhankelijk van de uitvoering sluit je die bijvoorbeeld via USB aan.
- Een internetverbinding: handig voor updates en software. Afhankelijk van de uitvoering kan dat via wifi, een netwerkkabel of een geschikte adapter.
Een behuizing is aan te raden om de printplaat te beschermen tegen aanraking en beschadiging. Bij langdurige of zware belasting kan extra koeling nuttig zijn; wat nodig is, verschilt per uitvoering en gebruik.
Controleer vóór je begint welke poorten en kabels je bord heeft. Sommige kleine uitvoeringen hebben minder aansluitingen of gebruiken andere stekkers dan je verwacht. Voor een project zonder beeldscherm kun je de computer later ook op afstand beheren, maar voor beginners is een scherm bij de eerste installatie meestal eenvoudiger.
Het besturingssysteem installeren
Een Raspberry Pi heeft software nodig om op te starten. Een gebruikelijke keuze voor beginners is Raspberry Pi OS, een besturingssysteem dat speciaal voor deze computers is gemaakt en is gebaseerd op Linux. Er zijn ook andere besturingssystemen, maar controleer altijd of ze jouw uitvoering ondersteunen.
Voor een installatie op een microSD-kaart gebruik je doorgaans een andere computer met een kaartlezer. Maak eerst een back-up van bestanden die nog op de kaart staan: bij het schrijven van het besturingssysteem wordt de gekozen kaart gewist.
- Plaats de microSD-kaart in de kaartlezer en open het installatieprogramma Raspberry Pi Imager.
- Kies je Raspberry Pi-uitvoering, een passend besturingssysteem en de juiste geheugenkaart.
- Stel waar mogelijk alvast een gebruikersnaam, een sterk wachtwoord en eventueel je wifi-gegevens in.
- Laat het programma het systeem naar de kaart schrijven en controleer dat dit is voltooid.
- Plaats de kaart in de uitgeschakelde Raspberry Pi en sluit scherm, toetsenbord en muis aan.
- Sluit als laatste de voeding aan. Doorloop daarna de eventuele stappen op het scherm en installeer beschikbare updates.
Verschijnen er geen beelden, controleer dan eerst de voeding, beeldschermkabel en geheugenkaart. Controleer ook of het gekozen besturingssysteem bij je uitvoering past. Sluit de computer via het besturingssysteem af voordat je de stroom loskoppelt; zo verklein je de kans op beschadigde bestanden.
Populaire projecten
Je kunt met een Raspberry Pi klein beginnen en later onderdelen toevoegen. Een paar voorbeelden laten zien hoe veelzijdig de computer is:
- Programmeren leren: schrijf een eenvoudig programma dat vragen stelt, berekeningen maakt of een spelletje laat zien. Je kunt de resultaten meteen op het scherm bekijken.
- Een weerstation bouwen: sluit geschikte sensoren aan en laat metingen, zoals temperatuur, opslaan of weergeven. Voor metingen buitenshuis heb je ook bescherming tegen het weer nodig.
- Een mediaspeler maken: gebruik passende software om eigen muziek en video’s op een aangesloten scherm af te spelen. Welke formaten en diensten werken, hangt af van de software en uitvoering.
- Een eenvoudige server draaien: laat de Raspberry Pi bijvoorbeeld bestanden binnen je thuisnetwerk beschikbaar maken. Lees meer over de rol van een server.
- Een lampje of knop aansturen: verbind geschikte elektronische onderdelen met de GPIO-pinnen en laat een programma erop reageren. Volg hierbij een aansluitschema dat voor jouw bord en onderdelen bedoeld is.
Kies eerst een project dat past bij de aansluitingen en prestaties van je uitvoering. Een bestaande handleiding kan helpen om te bepalen welke onderdelen je nodig hebt en hoe je ze aansluit.
Komt je project op het netwerk, houd de software dan bijgewerkt en gebruik sterke wachtwoorden. Maak bovendien back-ups van bestanden en instellingen die je niet wilt verliezen. Stel een dienst niet zomaar open voor internet: begrijp eerst hoe je de toegang beveiligt.
Veelgestelde vragen
Is een Raspberry Pi een gewone computer?
Een Raspberry Pi-computer kan veel gewone computertaken uitvoeren, zoals internetten en programmeren. De prestaties, aansluitingen en beschikbare software verschillen wel van die van een doorsnee desktop of laptop.
Moet je kunnen programmeren om een Raspberry Pi te gebruiken?
Nee. Je kunt beginnen met een grafisch besturingssysteem en bestaande programma’s. Voor sommige projecten is programmeren wel nodig of handig.
Kun je een Raspberry Pi zonder beeldscherm gebruiken?
Ja, je kunt hem voor veel projecten op afstand via een netwerk beheren. Daarvoor moet je de netwerkverbinding en toegang op afstand wel goed instellen.
Waarom start mijn Raspberry Pi niet op?
Controleer of de voeding geschikt is, de beeldschermkabel goed zit en het besturingssysteem correct op de opslag is geschreven. Kijk ook of het systeem jouw uitvoering ondersteunt.